ZAPADNA SAHARA

Zapadna Sahara je teritorija smještena na sjeverozapadu afričkog kontinenta, čiji je status i suverenitet predmet dugotrajnog međunarodnog spora i neriješenog dekolonizacijskog procesa. Većim dijelom teritorije upravlja Maroko, dok pokret Polisario polaže pravo na nezavisnost u ime samoproglašene Demokratske Arapske Republike Saharawi. Najveći i glavni grad je El Aaiún, koji predstavlja glavno administrativno i urbano središte regije.

Zapadna Sahara se prostire duž obale Atlantskog okeana na sjeverozapadu Afrike. Na sjeveru graniči sa Marokom, na sjeveroistoku sa Alžirom, dok na istoku i jugu dijeli dugu kopnenu granicu sa Mauritanijom. Zahvaljujući svom obalnom položaju, ima izlaz na bogate ribolovne zone Atlantika, dok se unutrašnjost prostire kroz prostrane pustinjske predjele Sahare.

Reljef Zapadne Sahare uglavnom je ravničarski i pretežno ga čine pješčane i kamene pustinje (hamade). Teren se blago uzdiže idući od atlantske obale prema unutrašnjosti i istočnim visoravnima. Nema visokih planinskih lanaca ni značajnih uzvišenja, a krajolikom dominiraju prostrane pješčane dine, suve doline i ravne slane depresije.

Klima u Zapadnoj Sahari je izrazito pustinjska i suha, sa izuzetno malom količinom padavina tokom cijele godine. Blagotvorni uticaj Atlantskog okeana donosi blage temperature i visoku vlažnost vazduha u obalnom pojasu, dok se u unutrašnjosti zemlje osjećaju ekstremne dnevne temperaturne oscilacije, sa vrelim ljetnim danima i znatno hladnijim noćima.

Zbog izrazito sušne pustinjske klime, Zapadna Sahara nema stalnih površinskih tokova ni rijeka. Postoje samo povremeni vodeni tokovi (vadi) koji se napajaju rijetkim i nepravilnim kišama. Podzemne vode predstavljaju ključni izvor za napajanje malobrojnih oaza, dok se u priobalnim naseljima sve više koristi tehnologija desalinizacije morske vode.

Zapadna Sahara ima približno 600 hiljada stanovnika, među kojima dominira domorodačko saharsko stanovništvo (Saharaviji) arapsko-berberskog porijekla, uz značajan broj doseljenika iz drugih dijelova Maroka. Tradicionalno nomadsko stanovništvo uglavnom govori Hassaniya dijalektom arapskog jezika, dok je u zvaničnoj upotrebi i standardni arapski jezik.

Privreda Zapadne Sahare oslanja se na nekoliko ključnih sektora: eksploataciju ogromnih rezervi fosfata (po kojima je teritorija širom svijeta poznata), ribarstvo u bogatim vodama Atlantika, te stočarstvo i nomadsku poljoprivredu u oazama. Posljednjih godina ulažu se značajna sredstva u razvoj infrastrukture i energetike. Službena valuta koja se koristi na teritoriji pod kontrolom je marokanski dirham (MAD).

Kultura naroda Saharavija duboko je ukorijenjena u nomadskoj tradiciji pustinje i beduinskom naslijeđu. Karakterišu je bogata usmena književnost, tradicionalna muzika izvođena uz instrument *tidinit*, te prepoznatljiva umjetnost izrade rukotvorina od kože i srebra. Ceremonija ispijanja čaja ima centralnu društvenu ulogu i predstavlja važan simbol gostoprimstva u pustinjskoj kulturi.