VATIKAN

Vatikan (zvanično Država Vatikan) najmanja je nezavisna država na svijetu po površini i broju stanovnika, smještena u potpunosti unutar italijanskog glavnog grada Rima. Predstavlja duhovno i administrativno sjedište Katoličke crkve i njenog poglavara, pape. Nezavisnost Vatikana zvanično je priznata Lateranskim ugovorom iz 1929. godine. Iako malene teritorije, Vatikan ima ogroman globalni duhovni, kulturni i diplomatski uticaj na međunarodnoj sceni.

Geografski gledano, Vatikan je enklava u potpunosti okružena urbanim tkivom grada Rima u Italiji. Prostire se na Vatikančkom brežuljku na desnoj obali rijeke Tibar. Zbog svoje unikatne pozicije unutar italijanske prijestonice, Vatikan nema klasične prirodne granice, već je njegova teritorija precizno omeđena zidinama i prepoznatljivom linijom na Trgu svetog Petra koja se spaja sa italijanskom teritorijom.

Reljef Vatikana je uglavnom ravničarski, sa blagim uzvišenjem na zapadnom dijelu gdje se nalazi istorijski Vatikanski brežuljak. Cjelokupna teritorija je urbana i brižljivo uređena, a značajan dio površine zauzimaju prelijepi Vatikanski vrtovi koji se prostiru na oko polovini ukupne površine države. Najviša tačka Vatikana nalazi se na nadmorskoj visini od oko 78 metara.

U Vatikanu vlada tipična mediteranska klima, koja se karakteriše blagim, kišovitim zimama i suvim, toplim ljetima. Budući da se nalazi u srcu Rima, vremenski uslovi su identični onima u rimskoj regiji. Temperature rijetko padaju ispod nule tokom zime, dok ljetne temperature mogu dostići više vrijednosti, uz povremene uticaje toplih vjetrova sa Sredozemlja.

Vatikan nema prirodnih vodotoka, rijeka ni jezera na svojoj maloj teritoriji. Rijeka Tibar protiče u neposrednoj blizini istočne granice Vatikana, ali ne prolazi kroz samu suverenu teritoriju države. Vodosnabdijevanje i potrebe za vodom u Vatikanu u potpunosti su oslonjeni na infrastrukturu grada Rima i sistem akvadukta koji napajaju brojne monumentalne fontane unutar vatikanskih trgova i vrtova.

Vatikan ima oko 800 stalnih stanovnika, što ga čini najmanje naseljenom suverenom državom na svijetu. Većinu stanovništva čine visoki crkveni velikodostojnici, sveštenici, časne sestre, te pripadnici Švicarske garde – elitne vojne jedinice zadužene za ličnu bezbjednost pape. Državljanstvo Vatikana se ne stiče rođenjem, već se dodjeljuje na osnovu vršenja službe ili obavljanja određenih funkcija u Vatikanu.

Ekonomija Vatikana je jedinstvena i neprofitnog karaktera, a finansira se prvenstveno od prihoda ostvarenih prodajom poštanskih marki, suvenira, ulaznica u svjetski poznate Vatikanške muzeje, kao i od dobrovoljnih priloga katoličkih vjernika širom svijeta (poznatih kao Petrov novčić). Zvanična valuta u upotrebi je euro, na osnovu posebnog monetarnog sporazuma sa Evropskom unijom, a Vatikan čak kuje i sopstvene serije evrokovanica sa prepoznatljivim motivima.

Kulturno-istorijska baština Vatikana je od neprocjenjivog značaja za čitavu svjetsku civilizaciju. Unutar vatikanskih zidina nalaze se monumentalna zdanja poput Bazilike svetog Petra, veličamstvene Sikstinske kapela sa freskama čuvenog Mikelanđela, te bogati Vatikanški muzeji koji čuvaju neka od najvećih remek-djela renesansne umjetnosti i antike. Zvanični jezik za administrativne akte je latinski, dok se u svakodnevnoj komunikaciji najčešće koristi italijanski.