PORTORIKO

Portoriko (zvanično *Commonwealth of Puerto Rico* / *Estado Libre Asociado de Puerto Rico*) je ostrvska teritorija Sjedinjenih Američkih Država smještena u sjeveroistočnom dijelu Karipskog mora. Arhipelag obuhvata glavno ostrvo Portoriko, te nekoliko manjih ostrva i ostrvaca kao što su Vieques, Culebra i Mona. Ime u prevodu sa španskog znači "bogata luka". Glavni i najveći grad je San Juan, koji je ujedno i kulturni, finansijski i historijski centar teritorije.

Teritorija se nalazi istočno od Dominikanske Republike i zapadno od Američkih i Britanskih Djevičanskih Ostrva, između Karipskog mora na jugu i Atlantskog okeana na sjeveru. Zbog svog položaja na Velikim Antilima, Portoriko predstavlja važnu pomorsku raskrsnicu i spona između Sjeverne i Južne Amerike, a sjeverno od njega u Atlantskom okeanu nalazi se Portorikanski jarak, najdublja tačka u cijelom Atlantiku.

Reljef Portorika je pretežno planinski, sa prostranim brdovitim unutrašnjim predjelima i uskim obalnim ravnicama na sjeveru i jugu. Centralni planinski masiv, poznat kao *Cordillera Central*, proteže se duž cijelog ostrva, a njegov najviši vrh je Cerro de Punta, koji doseže nadmorsku visinu od 1.338 metara. Na ostrvu se nalazi i poznata tropska prašuma El Yunque, kao i impresivne kraške formacije i pećinski sistemi.

Klima je tropska morska, karakterisana toplim i vlažnim vremenom tokom cijele godine, sa malim temperaturnim kolebanjima. Sjeverna obala i planinski dijelovi primaju znatno više padavina u odnosu na sušniju južnu obalu. Zbog svog geografskog položaja, ostrvo je povremeno izloženo tropskim olujama i uraganima tokom sezone uragana koja traje od juna do novembra.

Hidrografsku mrežu čine brojni kraći i brzi vodotoci koji izviru u centralnim planinama i teku ka moru. Najduža rijeka je Río de la Plata, a tu su i druge značajne rijeke poput Río Grande de Manatí i Río Loíza. Na ostrvu se nalazi i nekoliko vještačkih akumulacionih jezera koja se koriste za vodosnabdijevanje i proizvodnju električne energije, dok su obale okružene prelijepim koralnim grebenima i mangrovima.

Portoriko ima oko 3,2 miliona stanovnika. Stanovništvo predstavlja jedinstvenu mješavinu španskih doseljenika, afričkih robova i autohtonog indijanskog stanovništva (Taino). Službeni jezici su španski i engleski, pri čemu se španski koristi u svakodnevnoj komunikaciji. Iako je dio teritorije SAD, stanovnici Portorika imaju američko državljanstvo, ali nemaju pravo glasa na američkim predsjedničkim izborima niti puni zastupnički glas u Kongresu osim ako imaju prebivalište u nekoj od saveznih država.

Ekonomija Portorika je jedna od najrazvijenijih u karipskom regionu, sa snažnim sektorom prerađivačke industrije (posebno farmaceutske i hemijske), visokotehnološke proizvodnje, finansijskih usluga i turizma. Poljoprivreda, koja se nekada oslanjala na šećernu trsku, kafu i duhan, danas ima manji udio u BDP-u. Službena valuta je američki dolar (USD), a ekonomska struktura je usko povezana sa tržištem Sjedinjenih Američkih Država.

Kultura Portorika je izuzetno bogata i živopisna, nastala prožimanjem španskih, afričkih i autohtonih karipskih uticaja. Poznat je po zaraznim muzičkim ritmovima poput salse, reggaetona i plene, dok su tradicionalni praznici i karnevali ispunjeni plesom, umjetnošću i folklorom. Portoriko je takođe dao veliki broj vrhunskih sportista, posebno u bejzbolu i boksu, kao i svjetski poznatih muzičkih umjetnika.