NEPAL

Nepal je kontinentalna država smještena u Južnoj Aziji, u centralnom dijelu planinskog masiva Himalaja. Poznat je po izuzetno surovom i visokom planinskom reljefu, bogatom kulturno-historijskom naslijeđu te činjenici da se na njegovoj teritoriji nalazi najveći broj najviših svjetskih vrhova. Glavni i najveći grad je Katmandu, koji ujedno predstavlja politički, privredni i kulturni centar zemlje. Nepal nikada nije bio pod direktnom kolonijalnom vlašću, što je značajno uticalo na očuvanje njegove tradicije.

Teritorija Nepala je u potpunosti okružena kopnom, smještena između dvije velike azijske države. Na sjeveru graniči sa Kinom (odnosno autonomnom regijom Tibet), dok se sa zapadne, južne i istočne strane prostire duga kopnena granica sa Indijom. Zbog ovakvog položaja u unutrašnjosti kopna i visoke planinske prepreke prema sjeveru, država je u velikoj mjeri usmjerena na saobraćajnu i trgovinsku povezanost sa svojim južnim susjedom.

Reljef Nepala je izrazito planinski i naglo se mijenja od južnih nizija do najviših vrhova svijeta na sjeveru. Teritorija se dijeli na tri glavne cjeline: ravni dio Teraj na jugu, brdoviti centralni region i visoki planinski pojas Himalaja. Na sjevernoj granici sa Kinom nalazi se Mount Everest (Sagarmatha), najviši vrh na Zemlji sa nadmorskom visinom od 8.848 metara, uz još nekoliko planina koje prelaze granicu od osam hiljada metara.

Klima u Nepalu varira od suptropske u južnim nizinama do alpske i arktičke u visokim planinskim predjelima. U zemlji dominira monsunski režim sa obilnim padavinama tokom ljetnih mjeseci od juna do septembra, dok su zime u planinama surove, hladne i praćene snježnim padavinama. Velike razlike u nadmorskoj visini uzrokuju da se klimatski uslovi mogu drastično promijeniti na maloj horizontalnoj udaljenosti.

Hidrografsku mrežu Nepala čine brojne brze planinske rijeke koje izviru na Himalajima i teku prema jugu u sliv moćnog Ganga u Indiji. Najvažniji vodotoci su rijeke Kosi, Narayani (Gandak) i Karnali, koje se odlikuju velikom hidroenergetskom snagom. Pored rijeka, u zemlji se nalazi i veliki broj glacijalnih jezera u planinskim visovima nastalih topljenjem ledenjaka, među kojima se svojim prirodnim karakteristikama i ljepotom ističu jezera Rara, Phoksundo i visoko smješteno jezero Tilicho.

Nepal ima približno 30 miliona stanovnika. Demografska struktura je multietnička i sastoji se od desetina različitih naroda i plemena, među kojima se izdvajaju Šerpe, Gurkha, Newari i drugi. Službeni jezik je nepalski, dok je u vjerskom pogledu većinsko stanovništvo hinduske vjeroispovijesti, uz značajno prisustvo budizma koji ima duboke historijske korijene u zemlji, s obzirom na to da je u Nepalu rođen i Buda.

Privredni sistem Nepala se u velikoj mjeri oslanja na poljoprivredu, doznake radnika iz inostranstva i turizam. U poljoprivredi se najviše uzgajaju pirinač, kukuruz i pšenica. Planinski turizam i planinarenje predstavljaju ključni izvor deviznih prihoda, jer posjetioci iz cijelog svijeta dolaze zbog uspona na Himalaje. Zvanična valuta koja se koristi u zemlji jeste nepalska rupija.

Kultura Nepala predstavlja jedinstven spoj hinduističkih i budističkih tradicija, obogaćen uticajima susjednih indijskih i tibetanskih kultura. Arhitektura se ističe prepoznatljivim pagodama i složenim drvenim rezbarijama, naročito u dolini Katmandu. Tradicionalna kuhinja se bazira na jednostavnim jelima od pirinča, sočiva i povrća, dok su društveni običaji duboko prožeti tradicionalnim praznicima i duhovnim naslijeđem.