MONGOLIJA

Mongolija je prostrana kontinentalna država smještena u istočnoj i centralnoj Aziji, prepoznatljiv po svojim beskrajnim stepama, bogatom nomadskom naslijeđu i dubokim historijskim korijenima. Njena prošlost neraskidivo je povezana sa moćnim Mongolskim carstvom koje je u 13. vijeku pod vodstvom Džingis-kana predstavljalo najveću kopnenu imperiju u svjetskoj historiji. Glavni, najveći i ujedno politički, privredni i kulturni centar države jeste Ulan Bator, u kojem danas živi skoro polovina ukupnog stanovništva zemlje. Zahvaljujući ogromnoj teritoriji i malom broju stanovnika, Mongolija ima najmanju gustinu naseljenosti od svih nezavisnih država na svijetu.

Kao klasična kontinentalna zemlja bez izlaza na more, Mongolija zauzima strateški položaj u unutrašnjosti Azije, potpuno okružena kopnom. Sa sjeverne strane dijeli izuzetno dugu granicu sa Ruskom Federacijom, dok se na jugu, istoku i zapadu prostire njena duga kopnena granica sa Narodnom Republikom Kinom. Zbog ovakvog okruženja država nema direktan pristup svjetskim morima i okeanima, što u znatnoj mjeri utiče na njene vanjskotrgovinske tokove i oslanjanje na željeznički i drumski saobraćaj sa susjednim državama radi plasmana roba na globalno tržište.

Reljef Mongolije se odlikuje izuzetno velikom prosječnom nadmorskom visinom koja iznosi oko 1.580 metara, čineći je jednom od najviših zemalja svijeta. Zapadni i centralni dijelovi teritorije ispresijecani su snažnim planinskim masivima, među kojima se posebno ističe visoki planinski lanac Altaj, kao i planine Hangaj i Hentij. Prema južnim i jugoistočnim dijelovima zemlje reljef se postepeno spušta u zatalasane ravnice i sušne oblasti u čijem se obuhvatu nalazi prostrana pustinja Gobi. Najviša tačka u državi je vrh Huiten u planinama Altaj, čija nadmorska visina doseže 4.374 metra.

Klima u Mongoliji je izrazito oštra i kontinentalna, sa velikim temperaturnim razlikama između godišnjih doba, ali i unutar istog dana. Zime su izuzetno duge, surove i vrlo hladne, sa temperaturama koje se u mnogim oblastima redovno spuštaju znatno ispod minus trideset stepeni Celzijusa. S druge strane, ljeta su kratka, ali prilično topla, naročito u pustinjskim i stepskim predjelima. Država je poznata po velikom broju sunčanih sati tokom cijele godine, zbog čega nosi prepoznatljiv naziv „Zemlja vječitog plavog neba“, iako su padavine uglavnom rijetke i slabe.

Hidrografsku mrežu Mongolije čine brojne rijeke koje su uglavnom usmjerene ka slivovima Arktičkog i Tihog okeana na sjeveru i istoku, dok manji dio vodotoka otiče u unutrašnje zatvorene slivove bez otjecanja prema moru. Među najvažnijim rijekama izdvajaju se Selenga, Orhon i Herlen, čije doline predstavljaju važne ekosisteme. Pored tekućica, na teritoriji zemlje se nalazi i veliki broj jezera, od kojih su neka slana i bez ostrva, dok se na sjeveru ističe duboko slatkovodno jezero Huvsgul, koje predstavlja najveći rezervoar pitke vode u državi.

Broj stanovnika Mongolije kreće se oko 3,4 miliona ljudi. Većinu ukupne populacije čine etnički Mongoli, dok značajnu manjinsku zajednicu na zapadu zemlje čine Kazahtsi koji gaje svoju specifičnu tradiciju. Iako se posljednjih decenija odvija snažan proces urbanizacije i preseljavanja stanovništva u glavni grad, značajan dio seoskog stanovništva i dalje živi tradicionalnim nomadskim ili polunomadskim načinom života baveći se stočarstvom. Službeni jezik je mongolski, a u pogledu religije dominantno je budističko učenje uz primjese tradicionalnih vjerovanja.

Privredni sistem Mongolije se u najvećoj mjeri oslanja na rudarski sektor i primarnu poljoprivredu. Podzemlje zemlje izuzetno je bogato različitim mineralnim sirovinama, uključujući ogromne rezerve bakra, uglja, zlata, molibdena i željezne rude, čija masovna eksploatacija predstavlja glavni pokretač ekonomskog rasta i izvoza. U poljoprivredi apsolutno dominira ekstenzivno stočarstvo, odnosno uzgoj ovaca, koza, goveda, konja i kamila na prostranim pašnjacima. Zvanična valuta koja se koristi u platežnom prometu jeste mongolski tugrik.

Kulturni identitet Mongolije duboko je ukorijenjen u stepskom načinu života i nomadskoj tradiciji koja se prenosi s generacije na generaciju. Tradicionalni prenosivi šator, poznat pod nazivom jurta (ili ger), i dalje služi kao standardni dom mnogim porodicama u ruralnim područjima. Ishrana se tradicionalno bazira na mesu i raznovrsnim mliječnim proizvodima. Centralno mjesto u društvenom životu zauzima tradicionalni ljetni festival Naadam, na kojem se učesnici nadmeću u tri vještine: jahanju konja, tradicionalnom rvanju i streljaštvu, dok je širom svijeta prepoznatljivo i specifično mongolsko grlano pjevanje.