MONAKO

Monako (zvanično Kneževina Monako) suvereni je grad-država i ujedno druga najmanja nezavisna država na svijetu, poslije Vatikana. Smješten na obali Sredozemnog mora, Monako je širom svijeta poznat kao luksuzna turistička destinacija, centar glamura, kockarnica i prestižnih sportskih događaja, poput čuvene trke Formule 1 za Veliku nagradu Monaka. Kneževinom vjekovima vlada dinastija Grimaldi, a zemlja se odlikuje izuzetno visokim standardom života i velikom gustinom naseljenosti.

Kneževina Monako je smještena u jugozapadnoj Evropi, na Azurnoj obali (Rivijeri), duž obale Sredozemnog mora. Sa kopnene strane u potpunosti je okružena teritorijom Francuske, od koje je udaljena svega nekoliko kilometara istočno od grada Nice i blizu granice sa Italijom. Zahvaljujući svom jedinstvenom položaju na obali toplog mora i okruženju planinskih padina, Monako ima izuzetno povoljan geostrateški i turistički položaj.

Reljef Monaka je izuzetno brdovit i strm, jer se ogranci Primorskih Alpa spuštaju neposredno do obale Sredozemnog mora. Zbog vrlo male teritorije i skučenog prostora, zemlja je urbanistički maksimalno iskorištena, sa brojnim višespratnicama, tunelima, terasastim građevinama, kao i vještačkim proširenjima zemljišta uz obalu mora. Najviša tačka u državi je padina brda Mont Agel, čiji se vrh nalazi na nadmorskoj visini od oko 164 metra.

U Monaku vlada izrazita sredozemna (mediteranska) klima, sa blagim i kišovitim zimama te toplim, sunčanim i suhim ljetima. Zahvaljujući zaštiti planinskog masiva sa sjeverne strane i uticaju morske temperature, temperature su ugodne tokom cijele godine, što privlači brojne posjetioce u svakom godišnjem dobu. Snježne padavine su izuzetno rijetke, a broj sunčanih sati godišnje je među najvećim u regiji.

Monako nema prirodnih rijeka ni značajnijih slatkovodnih tokova na svojoj maloj teritoriji. Vodosnabdijevanje se oslonjava na uvoz vode i savremene sisteme. S druge strane, država izlazi na Sredozemno more i posjeduje dvije svjetski poznate vještačke luke – luku Hercules i luku Fontvieille, koje su glavno utočište za luksuzne jahte i plovila iz cijelog svijeta.

U Monaku živi oko 39.000 stanovnika, što ga čini jednom od najgušće naseljenih teritorija na planeti. Ipak, etnički Monegašani čine manjinu u sopstvenoj zemlji, dok većinu stanovništva čine strani državljani, najviše francuski i italijanski državljani te bogati doseljenici iz cijelog svijeta. Službeni jezik je francuski, dok se u svakodnevnoj upotrebi govore i monegaški, engleski i italijanski. Država je podijeljena na tradicionalne kvartove, od kojih su najpoznatiji Monako-Vil, Monte Karlo i La Konsamin.

Privreda Monaka je visoko razvijena i bazirana na luksuznom turizmu, bankarstvu, finansijskim uslugama, nekretninama i trgovini. Monako je širom svijeta poznat po poreskom sistemu u kojem građani ne plaćaju porez na dohodak fizičkih lica, što privlači veliki broj imućnih pojedinaca i internacionalnih kompanija. Zvanična valuta u državi je euro, iako Monako nije punopravna članica Evropske unije, već koristi euro na osnovu posebnog monetarnog sporazuma sa EU.

Kultura Monaka je spoj tradicionalnog provansalskog naslijeđa i savremenog kosmopolitskog duha. Kneževina je dom prestižnih kulturnih ustanova, uključujući čuvenu Operu u Monte Karlu, Balet Monaka i Okeanografski muzej. Tradicionalna kuhinja kombinuje mediteranske i francusko-italijanske kulinarske uticaje, sa specifičnim lokalnim specijalitetima poput tjestenine „barbagiuan“. Monako je takođe globalni centar vrhunskog sporta, poznat po tradicionalnom reli takmičenju i trci Formule 1.