JORDAN

Jordan (zvanično Hašemitska Kraljevina Jordan) smješten je u jugozapadnoj Aziji, na raskrsnici Azije, Afrike i Evrope. Predstavlja jednu od politički najstabilnijih zemalja na Bliskom istoku, poznatu po bogatom kulturnom naslijeđu, očuvanim istorijskim spomenicima i gostoprimstvu. Glavni i najveći grad je Aman, koji se prostire na brežuljcima i predstavlja ekonomski, kulturni i politički centar zemlje.

Jordan zauzima strateški položaj na Bliskom istoku. Na sjeveru graniči sa Sirijom, na sjeveroistoku sa Irakom, na istoku i jugu sa Saudijskom Arabijom, te na zapadu sa Izraelom i Zapadnom obalom. Na krajnjem jugozapadu zemlje nalazi se kratka obalska linija duga oko 26 kilometara na Akapskom zalivu, koji predstavlja jedini izlaz Jordana na Crveno more i Indijski okean preko luke Akaba.

Reljef Jordana uglavnom se sastoji od sušne pustinjske visoravni na istoku, koja zauzima veći dio teritorije i prelazi u Sirijsku pustinju. Zapadni dio zemlje karakteriše brdovitiji teren i Velika rasjedna dolina (Jordanska dolina), kroz koju protiče rijeka Jordan. Najniža tačka u zemlji, koja je istovremeno i najniža kopnena tačka na planeti, je obala Mrtvog mora sa oko -430 metara nadmorske visine. Najviša tačka je planina Džabal Umm al-Dami, visoka 1.854 metra.

U Jordanu preovladava suha pustinjska klima, pri čemu oko 75% teritorije prima minimalnu količinu padavina godišnje. Ipak, zapadni dijelovi zemlje imaju mediteransku klimu sa toplim, suhim ljetima i blagim, relativno kišovitim zimama. Temperature mogu znatno varirati u zavisnosti od nadmorske visine i regije, pa su planinski predjeli i pustinje noću znatno hladniji nego tokom dana.

Vodni resursi u Jordanu su izuzetno ograničeni, što ovu zemlju svrstava među vodno najugroženije na svijetu. Glavna rijeka je Jordan, koja se uliva u slano Mrtvo more, poznato po izuzetno visokom salinitetu i ljekovitim svojstvima blata. Pored rijeke Jordan, važan vodni resurs predstavljaju i sezonski vodotoci (vadi) te podzemni vodonosnici, dok se velika pažnja posvećuje projektima desalinizacije i efikasnom upravljanju vodom.

U Jordanu živi oko 11 miliona stanovnika. Većinu stanovništva čine Arapi, uključujući značajan broj palestinskih izbjeglica i njihovih potomaka, kao i manje zajednice Circasija, Ermena i Čečena. Službeni jezik je arapski, a islam je dominantna religija uz hrišćansku manjinu. Jordan je izuzetno urbanizovana zemlja, a najveći gradski centri su Aman, Zarka i Irbid.

Privreda Jordana se oslanja na rudarstvo (izvoz fosfata i potaše), laku industriju, farmaceutski sektor, doznake dijaspore i razvijeni turizam. Iako ima ograničene energetske resurse i uvozi većinu nafte, zemlja privlači strane investicije. Zvanična valuta je jordanski dinar (JOD), koji ima stabilan i visok kurs, a turističke atrakcije poput drevnog grada Petra i pustinje Vadi Rum predstavljaju ključne izvore prihoda.

Kultura Jordana je duboko ukorijenjena u arapskoj i islamskoj tradiciji, obogaćena uticajima beduinskog naslijeđa. Zemlja je poznata po bogatom istorijskom blatu i spomenicima, uključujući svjetski poznati arheološki lokalitet Petra isklesan u stijenama. Tradicionalna jordanska kuhinja nudi prepoznatljiv specijalitet „mansaf“ (jelo od jagnjetine kuvane u sušenom jogurtu – jameedu, servirano sa rižom), kao i gostoprimstvo koje se tradicionalno iskazuje služenjem gorke kafe sa kardamomom.