AZERBEJDŽAN

Azerbejdžan (zvanično Republika Azerbejdžan) suverena je država smještena u regionu Južnog Kavkaza, na raskrsnici istočne Evrope i zapadne Azije. Poznat je po nadimku "Zemlja vatre", koji potiče od drevnih površinskih nalazišta nafte i prirodnog gasa koja su gorjela od prirodnih plamena. Glavni, najveći grad i privredni centar je Baku, kosmopolitska metropola smještena na obali Kaspijskog jezera, poznata po impresivnoj mješavini drevne i ultra-moderne arhitekture.

Azerbejdžan izlazi na Kaspijsko jezero na istoku, dok na sjeveru graniči sa Rusijom, na sjeverozapadu sa Gruzijom, na zapadu sa Armenijom, te na jugu sa Iranom. Eksklava Nahičivan, koja je sastavni dio Azerbejdžana, fizički je odvojena armenskom teritorijom, a graniči sa Turskom, Iranom i Armenijom. Zahvaljujući svom geostrateškom položaju na obalama Kaspijskog basena, zemlja predstavlja važan energetski i saobraćajni koridor između Evrope i Azije.

Reljef Azerbejdžana je izuzetno raznolik i dinamičan, jer od devet glavnih klimatskih tipova na svijetu, čak šest obuhvata ova teritorija. Skoro polovinu površine zemlje zauzimaju planinski vijenci Velikog Kavkaza na sjeveru i Malog Kavkaza na zapadu i jugu, dok centralnim dijelom dominira prostrana Kura-Aras nizija. Najviša tačka u državi je planina Bazardüzü, sa nadmorskom visinom od 4.466 metara, smještena na sjevernoj granici sa Rusijom.

Klima u Azerbejdžanu varira od suhe suptropske u nizijama i obalnim predjelima uz Kaspijsko jezero, do planinske i oštre kontinentalne klime u višim predjelima Kavkaza. Ljeta su uglavnom topla i sunčana u većem dijelu zemlje, dok su zime u nizijama blage, a u planinama oštre i snježne. Zbog niskog položaja obale u odnosu na nivo svjetskog mora, regija oko Bakua poznata je i po čestim, jakim vjetrovima.

Glavnu hidrografsku osovinu zemlje čine rijeka Kura i njena najveća pritoka Aras, koje izviru na okolnim planinama i ulivaju se u Kaspijsko jezero, formirajući prostranu deltu. Iako se često naziva jezerom zbog zatvorenog bazena, Kaspijsko jezero predstavlja najveću unutrašnju vodenu masu na svijetu i daje Azerbejdžanu karakteristike primorske zemlje. U zemlji se nalazi i mnoštvo manjih slanih i slatkovodnih jezera, kao i vještačkih akumulacija.

U Azerbejdžanu živi oko 10 miliona stanovnika. Većinsko stanovništvo čine Azeri (Azerbejdžanci), dok u manjem broju žive i druge etničke zajednice poput Lezgina, Taluša, Rusa i Armenaca (uglavnom u spornim regijama). Službeni jezik je azerbejdžanski, koji pripada turkijskoj jezičkoj porodici. Najveći urbani centri i privredne aglomeracije su glavni grad Baku, Gəncə (Gandža), Sumqayıt i Mingəçevir.

Privreda Azerbejdžana u velikoj se mjeri oslanja na izvoz nafte i prirodnog gasa, budući da zemlja raspolaže ogromnim i strateški važnim energetskim resursima u bazenu Kaspijskog jezera. Pored energetskog sektora, posljednjih godina se snažno razvijaju poljoprivreda (uzgoj pamuka, čaja, citrusa i grožđa), hemijska industrija, metalurgija i turizam. Zvanična valuta u državi je azerbejdžanski manat (AZN).

Kultura Azerbejdžana predstavlja spoj drevnih turkijskih, islamskih i iranskih uticaja, uz specifičan kavkaski identitet. Zemlja ima bogatu tradiciju u muzici, pa je tako tradicionalna vokalno-instrumentalna umjetnost "mugham" uvrštena na UNESCO-ovu listu svjetske kulturne baštine, zajedno sa sviranjem nacionalnog instrumenta tar. Tradicionalna azerbejdžanska kuhinja prepoznatljiva je po raznovrsnim jelima od mesa, pilavu, svježim začinskim biljkama i čuvenom crnom čaju koji se služi u tradicionalnim krušnim čašama (armudu).